Hybride warmtepomp aansluiten op bestaande verwarming

De overstap naar een hybride warmtepomp is voor veel huiseigenaren en installateurs geen kwestie van "waarom", maar van "hoe". De theorie is simpel: een warmtepomp neemt het grootste deel van de verwarming over en de cv-ketel springt bij tijdens piekmomenten. Maar de praktijk in een Nederlandse rijtjeswoning uit 1980 is weerbarstiger. Oude leidingen, diverse radiatortypes en beperkte ruimte maken de integratie tot een puzzel.

In deze gids duiken we diep in de technische realiteit van het integreren van een hybride systeem in de bestaande bouw. We kijken voorbij de verkoopverhalen naar de hydraulische feiten en waarom slimme eenvoud vaak wint van brute kracht.

Aansluiten op bestaand afgiftesysteem

Een grote misvatting in de markt is dat je voor een warmtepomp je hele afgiftesysteem moet renoveren. Concurrenten en 'snelle jongens' in de markt focussen vaak puur op de verkoop van de unit, zonder te kijken naar de infrastructuur die er al ligt. Het resultaat? Systemen die pendelen (aan/uit schakelen), huizen die niet comfortabel warm worden, of geluidsoverlast door hardwerkende compressoren.

Het geheim van een succesvolle integratie zit in de harmonie tussen de bron (de warmtepomp) en het afgiftesysteem (de radiatoren en leidingen).

Een hybride warmtepomp werkt het efficiëntst op lage temperaturen (LTV), idealiter rond de 35°C tot 55°C. Een traditionele cv-ketel stookt vaak nog op 70°C of 80°C. De hamvraag bij bestaande bouw is dus: krijgen we de woning warm met water van 50°C?

Dit hangt af van het type radiatoren. We onderscheiden hierin 3 hoofdcategorieën die we vaak tegenkomen in de Nederlandse woningvoorraad:

Elke radiator heeft een code van 2cijfers. Die code vertelt iets over de hoeveelheid platen, waar het water doorheen stroomt en convectoren . Het 1e cijfer geeft aan hoeveel platen (panelen) de radiator heeft. Het 2e cijfer staat voor het aantal convectoren (lamellen) tussen die platen.

Type 11: Deze radiatoren hebben één plaat en één convector. Ze hebben een relatief laag afgiftevermogen. In slecht geïsoleerde woningen zijn deze vaak niet toereikend om met 50°C het huis comfortabel te krijgen.

• Het verdict: Vaak aan vervanging toe in de woonkamer, tenzij de woning uitzonderlijk goed na-geïsoleerd is.

Type 21: Dit is de standaard in de meeste woningen uit de jaren '80 en '90. Type 21 heeft twee platen en één convector, Type 22 heeft twee platen en twee convectoren.

• Het verdict: Dit is de sweet spot voor hybride systemen. Type 22 radiatoren hebben vaak voldoende overcapaciteit. Omdat ze ooit berekend zijn op strenge winters en enkel glas, zijn ze in een inmiddels voorzien van dubbel glas vaak 'overbemeten'. Hierdoor kunnen ze met een lagere watertemperatuur toch voldoende warmte afgeven.

Voordat je adviseert om radiatoren te vervangen: overweeg radiatorventilatoren (boosters). Uit data blijkt dat deze de warmteafgifte met 30% tot 40% kunnen verhogen. Hierdoor kan een Type 21 radiator plotseling functioneren als een LTV-radiator, zonder hak- en breekwerk.

Hydraulische inpassing

Voor de installateur is de hydraulische inpassing vaak de grootste hoofdbreker. Traditionele warmtepompen vereisen vaak dikke leidingen om de enorme hoeveelheid water (flow) te verplaatsen die nodig is bij een kleine Delta T (het verschil tussen aanvoer- en retourtemperatuur).

In veel oudere woningen liggen dunwandige stalen cv-buizen van 15mm of zelfs 12mm. Een zware 8kW of 12kW warmtepomp probeert hier duizenden liters water per uur doorheen te persen. Dit leidt tot suizende leidingen en storingen door onvoldoende flow.

Hier komt de filosofie van Whspr om de hoek kijken. Door te kiezen voor een bescheiden, maar zeer efficiënt vermogen van 4kW thermisch, blijft de benodigde flow binnen de perken van wat bestaande leidingen aankunnen.

Buffervat

Conventionele warmtepompen hebben een buffervat nodig om pendelgedrag te voorkomen en de ontdooicyclus te garanderen. Whspr pakt dit anders aan:

• Slimme defrost: Whspr zet warmte van de cv-ketel in om de verdamper te ontdooien en is zo niet afhankelijk van het systeemvolume.
• Modulatie: Doordat de unit ver terug kan moduleren, kan hij langdurig op laag vermogen draaien zonder voortdurend aan en uit te slaan.

Dit scheelt niet alleen honderden euro's aan installatiemateriaal, maar ook kostbare vierkante meters op zolder of in de bijkeuken.

Inbedrijfstelling

Traditioneel in bedrijf stellen is een tijdrovende klus voor de installateur. Whspr zoekt zelfstandig naar de laagst mogelijke, meest efficiënte watertemperatuur om de woning te verwarmen. Dit betekent dat complexe stooklijnen instellen verleden tijd is. Het systeem optimaliseert zichzelf, wat de installatietijd drastisch verkort en de foutmarge verkleint.

Voor installateurs is tijd geld. De markt kampt met een enorm tekort aan installateurs. Een installatie die twee dagen duurt en een STEK-gecertificeerde monteur vereist, is simpelweg niet schaalbaar genoeg voor de miljoenen rijtjeshuizen die van het gas af moeten.

'Inprikken'

De integratie in de bestaande bouw moet plug-and-play zijn. Dat zeggen er meer, dus 3 concrete voorbeelden:

• Geen STEK nodig: Omdat Whspr een monoblock is (het koudemiddelcircuit zit gesloten in de buitenunit), mag elke installateur deze plaatsen. Er is geen F-gassencertificering nodig.
• Aansluiting: Terwijl veel warmtepompen bij de cv aangesloten moeten worden, kan Whspr op logische plekken met 22 mm in het cv-systeem worden ingevoegd. Dit beperkt het leidingwerk aanzienlijk.
• Whspr mag je van NEN1010 met standaard Eurostekker op een stopcontact aansluiten in een groep waar nog ruimte is. De meterkast blijft dus dicht en je hoeft geen nieuwe groep aan te leggen.